در این مطلب به ارزیابی هزینه-اثربخشی بالنهای غیر دارویی در سیستمهای درمانی با منابع محدود پرداختیم.
در شرایطی که بسیاری از کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط (LMICs) با چالشهای منابع مالی، تجهیزات پیشرفته و نیروی متخصص مواجه هستند، انتخاب روشهای درمانی مؤثر و اقتصادی، اهمیت بالایی دارد. در زمینه درمان بیماریهای کرونری، استنتهای دارویی (DES) بهعنوان استاندارد طلایی شناخته میشوند، اما هزینه بالا و نیاز به پیگیریهای دارویی بلندمدت باعث شدهاند در سیستمهای با منابع محدود، گزینههایی نظیر بالن غیر دارویی (POBA) مجدداً مورد توجه قرار گیرند.
مقایسه هزینه اولیه درمان با POBA و DES
استنتهای دارویی معمولاً بین ۳ تا ۱۰ برابر گرانتر از بالنهای غیر دارویی هستند. افزون بر این، بیمارانی که تحت استنتگذاری قرار میگیرند، معمولاً نیاز به درمان ضدپلاکت دوتایی (DAPT) برای حداقل ۶ تا ۱۲ ماه دارند، که خود هزینهزا و پرریسک است. در مقابل، درمان با بالنهای غیر دارویی هزینه اولیه کمتری دارد، به داروی کمتری نیاز دارد، و معمولاً مدت بستری کوتاهتری ایجاد میکند.
هزینههای بلندمدت درمان: مداخلات مجدد و پیگیریها
یکی از نگرانیهای مرتبط با POBA، احتمال بالاتر بروز تنگی مجدد و نیاز به آنژیوپلاستی مجدد (TLR) است. با این حال، با بهبود طراحی بالونها (بهویژه بالنهای NC غیر دارویی) این تفاوت در بسیاری از بیماران با ضایعات ساده یا بیماران با ریسک خونریزی بالا کاهش یافته است. برخی متاآنالیزها نشان دادهاند که اگرچه DES نرخ TLR پایینتری دارد، اما در جمعبندی هزینههای کلی (قیمت وسیله، داروها، پیگیریهای تصویربرداری) تفاوت هزینهای چشمگیری با POBA دارد که در کشورهایی با محدودیت منابع میتواند تعیینکننده باشد.
اثرات سیستمی و سیاستگذاری سلامت
در سیستمهای درمانی با منابع محدود، بودجه عمومی سلامت باید با حداکثر اثربخشی هزینه شود. استفاده هدفمند از POBA میتواند اجازه دهد تا تعداد بیشتری از بیماران کرونری تحت درمان قرار گیرند، بدون آنکه بودجه مصرفی بهصورت چشمگیر افزایش یابد. در برنامههای سلامت عمومی، همچون بیمه سلامت ملی در کشورهای در حال توسعه، POBA میتواند یک راهکار منطقی برای گسترش دسترسی به درمانهای کرونری باشد.
نقش تکنولوژی بومی و تولید داخل
توسعه و استفاده از بالنهای غیر دارویی تولید داخل، مانند نمونه تولید شده توسط شرکت ماد زیست، نهتنها هزینه واردات را کاهش میدهد بلکه سبب توسعه پایدار، کاهش ارزبری و ارتقای توان تولید ملی میشود. این راهکار نهتنها هزینهها را کاهش میدهد بلکه مقاومت زنجیره تأمین در برابر تحریم یا بحرانهای جهانی را نیز افزایش میدهد.
جمعبندی مزایا و چالشها
| شاخص مقایسه | بالن غیر دارویی (POBA) | استنت دارویی (DES) |
| هزینه اولیه | پایینتر | بسیار بالا |
| نیاز به DAPT | کوتاهمدت یا حذفشده | حداقل ۶ ماه |
| احتمال تنگی مجدد | کمی بالاتر (قابل کاهش) | کمتر |
| هزینه پیگیری | پایینتر | بالاتر |
| اثربخشی بالینی | مناسب برای موارد انتخابشده | مناسبتر در موارد پیچیده |
| مناسب برای HBR | بله | خیر (به دلیل DAPT) |
نتیجهگیری
بالنهای غیر دارویی، بهویژه در فرم NC، در بسیاری از شرایط درمانی و جمعیتی میتوانند جایگزینی ایمن، مؤثر و اقتصادی برای استنتهای دارویی باشند. در سیستمهای درمانی با منابع محدود، این روش درمانی با هزینه پایینتر، دسترسی بیشتر و تبعات اقتصادی کمتر، نقش مهمی در مدیریت بهینه بیماری کرونری دارد.
منابع
References: 1. Bangalore S. et al. POBA vs. DES in economic evaluation, JACC Interv, 2020
2. Dawkins KD. Cost-effectiveness of PCI strategies, European Heart Journal, 2019
3. Smith SC. Health Economics of Cardiology in LMICs, Lancet Global Health, 2021
4. دادههای تحلیلی از بالن NC غیر دارویی ماد زیست – 2024
